วัดบ้านค่าย:

วัดบ้านค่าย ข้อมูลประวัติ “วัดบ้านค่าย” หลวงพ่อวงค์ จ.ระยอง
วัดบ้านค่าย ต.บ้านค่าย อ.บ้านค่าย จ.ระยอง สร้างขึ้นในสมัยยุค รศ. มีอายุ 700 กว่าปี เดิมมีชื่อว่า “”วัดชัยชมพูพล”” ที่มีความหมายว่า **ชัยชนะศึกในแผ่นดิน** เนื่องจากวัดบ้านค่ายเคยเป็น ป้อมปราการพ่ายพล ช้าง ม้าศึกขององค์สมเด็จท่าน พระเจ้าตากสินมหาราช ท่านได้กอบกู้เอกราช และตั้งค่ายพลนี้ขึ้นก่อน เข้าตีเมืองระยอง จนมีชัยชนะ ตามประวัติวัดฯนั้น สร้างมาตั้งแต่สมัยใดถึงไม่ปรากฏชัดเจนมากนัก แต่ได้จากการบันทึกของพระครูวิจิตรธรรมมานุวัด(ท่านพ่อลัด) อดีตเจ้าคณะอำเภอบ้านค่าย เมื่อปี พ.ศ.๒๕๒๒ ว่าวัดบ้านค่ายได้ความจากผู้เฒ่า ๓ รูป ท่านเคยให้เขียนลงในสมุดข่อย ดังนี้
๑. ท่านพ่อวงศ์
๒.ท่านพ่อเกตุ
๓.ท่านพ่ออ่ำ
อายุของท่านทั้ง ๓ รูปนี้ ได้มีอายุไร่เลี้ยกันท่านพยายามเล่าตามความทรงจำ ปู่ ย่า ตา ยาย เล่ากันว่า วัดบ้านค่ายนี้มี ๒ แห่ง คือ วัดล่าง และ วัดบนความจริงมิใช้พระแตกแต่เป็นพระกระแสน้ำไหลเซาะวัดบนตามความบอกเล่าของท่านพ่อวงศ์ อดีตเจ้าอาวาสวัดบ้านค่าย บอกว่า ท่านได้ถามโยมปู่ของท่านว่า วัดบ้านค่ายนี้ใครสร้าง โยมปู่ตอบว่า ใครสร้างไม่รู้ บ้านเมืองเคยล่างเป็นป่าใหญ่ เป็นซากเมืองและวัดของขอมเพราะว่าวัดที่สร้างทั้ง ๒ แห่งนี้เป็นซากเก่าวัดเก่าของพวกขอมทั้งนั้นยังมีผู้พบซากอิฐศิลา แลงเก่าแก่ปรากฏอยู่ด้านเหนืออีก ๒ แห่ง ซึ้งปรากฏว่ามีหินแรงจมอยู่ใต้ดินพอประมาณได้ว่า เป็นซากวัดเก่าทั้ง ๒ แห่ง
สิ่งที่ปรากฏให้เห็นว่าวัดบ้านค่ายเก่าแก่นั้น ก็มีพระพุทธรูปและเทวรูป สลักด้วยหิน เสมาธรรมจักรมีรวดลายแบบขอม หิน อิฐ ที่เป็นซากอุโบสถปรากฏอยู่ในเวลานี้ ซึ่งแสดงว่ามิใช้ของคนไทย คนของกรมศิลปากรได้เคยมาขอพระพุทธรูป หิน อิฐ ไปพิสูจน์ให้ความเห็นว่า เป็นสมัยของขอมจริงและอายุไม่น้อยกวาพันปี
ตามที่ผู้เฒ่าทั้ง๓รูปท่านได้รับฟังจากคนเก่าว่า ได้มาถามป่า และเห็นซากแบบรูป ปรก
( หมายถึงอุโบสถ ) และเสื้อออกลูกในปรก ท่านบอกว่าคนไทยที่ทำมาหากินในบ้านค่ายนี้ ได้อพยพแต่ไหนไม่ทราบเพราะไม่มีหลักฐานปรากฏ เป็นแต่เล่ากันต่อไปต่อมา ที่ให้นามว่า วัดบ้านค่ายนั้น เพราะยังมีซากค่ายปรากฏอยู่ทางเหนือของวัดบ้านค่าย แม้เจ้าของที่ดินจะทำลายไปมากแล้วก็ตาม แต่ยังมีคันดินปรากฏให้เห็นเด่นชัดส่วนการสร้างวัดบ้านค่ายนั้น คงสร้างในซากของวัดขอมทั้ง ๒ แห่งนี้ และย้ายเลื่อนลงมาตามสภาพความเป็นไปของธรรมชาติ
อีกกระแสหนึ่ง คัดลอกมาจากหนังสือประวัติวัดในจังหวัดระยอง
วัดบ้านค่ายนี้ตามคำเล่า ที่เล่าสืบๆกันมา สร้างในสมัยกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี สมัยนั้นขอมยังปรกครองดินแดนแทบนี้อยู่ ได้สร้างวัดและอุโบสถไว้ชาวบ้านเรียกว่า อุโบสถขอม ขณะนี้ปรักหักพังไปหมดแล้ว ยังคงอยู่แต่ซากอิฐ พอเป็นเค้าให้ทราบอยู่บ้างพร้อมทั้งเค้าถนนรอบค่าย ซึ่งเชื้อกันว่าเป็นค่ายของขอมภายหลังขอมเสื่อมอำนาจลงต้องอพยพไปจากที่นี้จึงทำให้วัดล้างไปด้วย
ต่อมา นายตาลซึ่งเป็นชาวระยองได้มาตั้งบ้านเรือน ได้ชักชวนชาวบ้านสร้างกุฎีขึ้นใหม่ พอที่พระภิกษุสงฆ์อยู่ได้ และอาราธนาหลวงพ่อแป้น(อุปัชฌาย์แป้น)จาวัดวงเวียนตะเคียน ๗ ต้น มาอยู่ที่วัดนี้ สำหลับอุโบสถได้ปรักหักพังไปหมดแล้ว ยังมิได้สร้างขึ้นใหม่กล่าวกันว่า ครั้งหนึ่งสงฆ์ในวัดแตกแยกกันเพราะไม่มีอุโบสถที่จะประกอบสังฆกรรมเพื่อให้สงฆ์สามัคคีกันได้จึงคิดสร้างอุโบสถใหม่ แต่พิจารนาเห็นว่า วัดนี้ไม่เหมะสมเนื่องจากอยู่ใกล้น้ำ(แม่น้ำระยอง) ถูสายน้ำแทงมายังวัดจึงย้ายที่สร้างวัดลงมาตอนล่าง
หลวงพ่อแป้นพร้อมและประชาชนในแถบนั้น ไปดูสถานที่ที่นายเรืองแจ้งว่าจะถวายให้สร้างวัดมีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ ๔๐ ไร่เศษ สถานที่ที่มีเสาตลุงช้างอยู่ ๔ ต้น ไม่ทราบว่าเป็นที่ผูกช้างหรือโรงช้างของผู้ใด ซึ่งภายหลังนายเรืองได้จับจองไว้ แต่ยังมิได้ทำประโยชน์อย่างใดเพราะเป็นป่าที่รกชัฏ เล่ากันว่ามีเสือแม่ลูกออ่นอยู่ ณ ที่นั้นเอง เมื่อพิจารนาดูแล้วเห็นเป็นทำเลที่เหมาะสมหลวงพ่อแป้นจึงจัดการยกโรงอุโบสถขึ้น และใช้อุโบสถหลังนี้ทำสังฆกรรมกันต่อมา หลวงพ่อแป้นจึงย้ายกุฎีมาปลูกสร้างใหม่ในเนื้อที่ของนายเรือง ประชาชนนิยมเรียนว่า วัดล่าง และวัดเดิมเรียกว่า วัดบน ปัจจุบันเรียกเป็นวัดบ้านค่าย ตามลักษณะที่มีค่ายของขอมปรากฏอยู่ จากหลักฐานทั้ง ๒ พออยู่ในปัจจุบันได้ประมาณ ๒๐๐ ปีล่วงมาแล้ววัดบ้านค่าย